Τα κρυπτονομίσματα γίνονται κάτι περισσότερο από μια επένδυση στο Ιράν. Σε μια εποχή μαζικών διαδηλώσεων και οικονομικής αστάθειας, μετατρέπονται σε μέσο επιβίωσης για εκατομμύρια ανθρώπους και, σύμφωνα με αναλυτές, ακόμη και σε μέσο αντίστασης. Νέα στοιχεία της εταιρείας Chainalysis δείχνουν ότι το ιρανικό οικοσύστημα κρυπτονομισμάτων αυξήθηκε το 2025 σε αξία 7,78 δισεκατομμυρίων δολαρίων και ο ρυθμός ανάπτυξής του επιταχύνθηκε σημαντικά κατά τη διάρκεια των κοινωνικών αναταραχών.
Οι διαμαρτυρίες στο Ιράν ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου, μετά την πτώση του ιρανικού ριάλ σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα έναντι του αμερικανικού δολαρίου. Οι διαδηλώσεις εξαπλώθηκαν γρήγορα σε όλη τη χώρα. Το καθεστώς αντέδρασε, μεταξύ άλλων, περιορίζοντας την πρόσβαση στο διαδίκτυο, ενώ διεθνείς οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων επισημαίνουν τη χρήση θανατηφόρας βίας εναντίον των διαδηλωτών.
Σε αυτό το περιβάλλον, οι Ιρανοί άρχισαν να στρέφονται μαζικά προς το Bitcoin και άλλα κρυπτονομίσματα ως τρόπο να προστατεύσουν την αξία των αποταμιεύσεών τους και να αποκτήσουν τουλάχιστον μερική οικονομική ανεξαρτησία. Η Chainalysis αναφέρει στην έκθεσή της ότι κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων αυξήθηκε σημαντικά ο αριθμός των ημερήσιων κρυπτοσυναλλαγών και ο όγκος των μεταφερόμενων κεφαλαίων.
Σύμφωνα με τους αναλυτές, το πιο ενδεικτικό σημάδι είναι η απότομη αύξηση των αναλήψεων από τα ιρανικά κρυπτοχρηματιστήρια σε «μη αντιστοιχισμένους» προσωπικούς πορτοφόλια Bitcoin. Με άλλα λόγια: οι άνθρωποι μεταφέρουν όλο και περισσότερο τα κρυπτονομίσματα υπό τον δικό τους έλεγχο.
«Αυτή η αύξηση υποδηλώνει ότι οι Ιρανοί αποκτούν την ιδιοκτησία του Bitcoin πολύ πιο γρήγορα κατά τη διάρκεια των διαδηλώσεων από ό,τι πριν από αυτές», αναφέρει η Chainalysis.
Το Bitcoin ως «στοιχείο αντίστασης»
Σύμφωνα με τους αναλυτές, ο ρόλος του Bitcoin στο Ιράν δεν περιορίζεται μόνο στη διατήρηση της αξίας. Γίνεται επίσης «στοιχείο αντίστασης». Σε ένα περιβάλλον όπου το κράτος ελέγχει το τραπεζικό σύστημα και τα παραδοσιακά περιουσιακά στοιχεία είναι συχνά μη ρευστοποιήσιμα ή εύκολα κατασχέσιμα, τα κρυπτονομίσματα προσφέρουν ένα διαφορετικό είδος ελευθερίας.
«Σε αντίθεση με τα παραδοσιακά περιουσιακά στοιχεία, τα οποία είναι μη ρευστοποιήσιμα και συχνά υπόκεινται σε κρατικό έλεγχο, το Bitcoin, χάρη στην ανθεκτικότητά του στη λογοκρισία και τη δυνατότητα αυτοδιαχείρισης, προσφέρει οικονομική ευελιξία. Αυτό είναι ιδιαίτερα πολύτιμο σε μια κατάσταση όπου τα άτομα μπορεί να χρειαστεί να διαφύγουν ή να λειτουργήσουν εκτός των χρηματοοικονομικών καναλιών που ελέγχονται από την κυβέρνηση», γράφει η Chainalysis.
Οι αναλυτές παρατηρούν παρόμοιο μοτίβο και σε άλλες περιοχές του κόσμου που αντιμετωπίζουν πόλεμο, οικονομική κατάρρευση ή κρατική καταστολή. Σε περιόδους αστάθειας, αυξάνεται ο αριθμός των αναλήψεων Bitcoin σε προσωπικούς πορτοφόλια.
Ένα ενδιαφέρον παράδοξο είναι ότι τα κρυπτονομίσματα δεν χρησιμοποιούνται μόνο από τους απλούς πολίτες. Η ιρανική κυβέρνηση, και συγκεκριμένα η Ισλαμική Επαναστατική Φρουρά (IRGC), έχει καταστεί σημαντικός παράγοντας στον κόσμο των κρυπτονομισμάτων. Το τέταρτο τρίμηνο του 2025, οι δραστηριότητες που σχετίζονται με την IRGC αντιπροσώπευαν περίπου το ήμισυ του συνολικού οικοσυστήματος κρυπτονομισμάτων του Ιράν. Οι διευθύνσεις που συνδέονται με τη Φρουρά έλαβαν πέρυσι περισσότερα από 3 δισεκατομμύρια δολάρια.
Εκατομμύρια χρήστες και δισεκατομμύρια ροές
Σύμφωνα με την εταιρεία TRM Labs, μεταξύ Ιανουαρίου και Ιουλίου 2025, περίπου 3,7 δισεκατομμύρια δολάρια σε κρυπτονομίσματα πέρασαν από το Ιράν. Ταυτόχρονα, εκτιμάται ότι τα κρυπτονομίσματα χρησιμοποιούνται στη χώρα από περίπου επτά εκατομμύρια άτομα από τον συνολικό πληθυσμό των 92 εκατομμυρίων κατοίκων. Αυτά τα δεδομένα βασίζονται στα στατιστικά στοιχεία της πλατφόρμας Statista.
Η Chainalysis αναμένει ότι η σημασία των κρυπτονομισμάτων στο Ιράν δεν θα εξαφανιστεί εύκολα. Αντίθετα.
«Καθώς αυξάνεται η πίεση των κυρώσεων και της διεθνούς απομόνωσης και η οικονομική αστάθεια συνεχίζεται, τα κρυπτονομίσματα πιθανότατα θα παραμείνουν ένα βασικό εργαλείο για τους Ιρανούς που αναζητούν οικονομική κυριαρχία», καταλήγει η ομάδα των αναλυτών.
Πηγές:
https://www.statista.com/outlook/fmo/digital-assets/cryptocurrencies/iran
